Agentic commerce: als AI-agents namens klanten kopen

Bij agentic commerce zoekt een AI-agent namens de klant, vergelijkt hij en betaalt hij soms ook: de klant geeft een opdracht en de agent doet de rest. In Nederland is het nog niet live. OpenAI schroefde zijn afrekenfunctie in maart 2026 terug, en afrekenen via Google's AI werkt alleen in de VS, Canada en Australië. Voorbereiden kan wel.

Wat is agentic commerce?

Je laat een AI-agent namens jou winkelen. Je zegt bijvoorbeeld: "Bestel een regenjas voor mijn dochter van 10, maat 140, onder de 60 euro, morgen in huis." De agent zoekt, vergelijkt en rekent af.

Vergelijk het met een boodschapper die je pinpas mag gebruiken. Je zegt wat je wilt en binnen welke grenzen, hij loopt de winkels af en komt terug met de spullen. Jij hoeft de winkel niet meer in, en voor een webshop is dat meteen het spannende deel.

Zo verschilt het van het AI-shoppen dat we nu kennen.

De interesse groeit snel. Het zoekvolume op "agentic commerce" in Nederland steeg van 50 naar 480 per maand (SE Ranking, december 2025 tot oktober 2026).

Wat is er in 2026 echt live?

Er is minder live dan de krantenkoppen doen denken. De grote platforms hebben de techniek gebouwd, maar afrekenen via een agent werkt vooral in de VS en een paar andere landen.

OpenAI begon in september 2025 met Instant Checkout in ChatGPT, samen met Stripe, en schroefde dat in maart 2026 weer terug. Volgens TechRound (maart 2026, op basis van The Information) zei Shopify-president Harley Finkelstein dat maar ongeveer twaalf Shopify-winkels de AI-tools gebruikten. Ook fraude, geschillen en complexiteit speelden mee. Een woordvoerder zei dat aankopen voortaan "in gekoppelde diensten" plaatsvinden en niet in ChatGPT zelf.

Google lanceerde in januari 2026 het Universal Commerce Protocol (UCP), een open standaard die het samen met onder meer Shopify, Etsy, Wayfair, Target en Walmart ontwikkelde. Ook Zalando steunt het. Met UCP kun je afrekenen in Google AI-modus en Gemini, maar volgens de Merchant Center-hulp van Google kan dat nu alleen in de VS, Canada en Australië. Nederland zit er dus niet bij.

Bij Perplexity kunnen Amerikaanse gebruikers sinds november 2025 direct kopen via PayPal, met Instant Buy (PayPal, november 2025).

En op DevDay (september 2026) presenteerde OpenAI "Dots", agents die altijd aan staan en zelf initiatief nemen (Engadget, september 2026). Wat dat voor winkelen betekent, is nog niet duidelijk.

BewezenBewijslabel: Dat afrekenen via AI in Nederland nog niet beschikbaar is, staat in de documentatie van Google en volgt uit de terugtrekking van OpenAI.

Welke protocollen moet je kennen?

Een protocol is een afspraak over hoe twee systemen met elkaar praten. Bij agentic commerce kom je er nu drie tegen.

WebMCP is een voorgestelde webstandaard. Google kondigde in mei 2026 aan dat je het vanaf Chrome 149 kunt testen (Chrome for Developers), en Gemini in Chrome gaat het binnenkort ondersteunen. Uitleg staat bij WebMCP.

Moet je nu al een protocol inbouwen? Google noemt agents en UCP in zijn gids voor AI-zoeken (juli 2026) iets voor bedrijven waarvoor het relevant is en die er extra tijd voor hebben. Voor de meeste Nederlandse webshops is het dus nog geen prioriteit, en ik zou er zelf ook nog geen budget aan uitgeven.

Hoe groot wordt agentic commerce volgens de prognoses?

De prognoses zijn groot, maar het blijven voorspellingen. Niemand weet hoe snel klanten een agent echt hun geld laten uitgeven.

• McKinsey (oktober 2025, prognose) verwacht wereldwijd 3 tot 5 biljoen dollar omzet in 2030, waarvan tot 1 biljoen in de Amerikaanse retail.
• Volgens Morgan Stanley (december 2025, prognose) kunnen agents in 2030 goed zijn voor 190 tot 385 miljard dollar van de Amerikaanse online verkoop, ongeveer 10 tot 20%.
• Gartner (oktober 2025, prognose) voorspelt dat in 2028 90% van de zakelijke inkoop (B2B) via AI-agents loopt, met meer dan 15 biljoen dollar aan uitgaven.

Ik kijk er met gezonde scepsis naar. De terugtrekking van Instant Checkout laat zien dat klanten en winkels nog niet zo snel zijn als de plannen. Tegelijk bouwen alle grote partijen gewoon door, dus het komt eraan. Alleen het tempo is onzeker.

Zo bereid je je webshop voor op agentic commerce

Maak je webshop makkelijk leesbaar en betrouwbaar voor machines. Daar heb je nu al wat aan bij AI-shopping, en straks bij agents, dus op een protocol hoef je niet te wachten.

1. Maak je productdata compleet. Een agent kan niet "even kijken", hij leest alleen wat er staat. Vul prijs, voorraad, maten, materiaal en EAN-code (de streepjescode) overal in.
2. Houd je feed actueel. Een agent die een product koopt dat niet op voorraad is, zorgt voor een boze klant. Lever je Google Merchant Center-feed vaak aan.
3. Schrijf je voorwaarden helder op. Levertijd, verzendkosten, retour en garantie in gewone taal, op een vaste plek.
4. Gebruik structured data. Dat is extra code die een machine vertelt wat prijs, voorraad en beoordeling zijn. Zie structured data.
5. Maak je site goed bedienbaar. Duidelijke knoppen, logische formulieren en goede labels. Wat goed werkt voor een schermlezer, de software die websites voorleest aan blinden, werkt vaak ook beter voor een agent.
6. Vraag je betaalprovider en platform naar hun plannen. Shopify, je betaaldienst en je feedtool bouwen de koppelingen, dus dat hoef je meestal niet zelf te doen.
7. Test met de agents die er al zijn. Laat een AI-browser of agent een bestelling bij je proberen en kijk waar hij vastloopt.

AanwijzingenBewijslabel: Deze stappen helpen aantoonbaar voor gewone AI-shopping en voor toegankelijkheid. Of ze straks doorslaggevend zijn voor agents, moet nog blijken.

Meer over hoe agents websites gebruiken, lees je bij wat is een AI-agent. De bredere aanpak voor webshops staat bij GEO voor webshops.

Wat betekent agentic commerce voor kleine webshops?

Het is een kans, omdat een agent niet naar je reclamebudget kijkt maar naar je data. Maar het is ook een risico, want agents kunnen sterk op prijs en betrouwbaarheid selecteren.

Nederlands onderzoek laat zien waar het heen kan gaan. In een onderzoek naar 342 ChatGPT-antwoorden over Nederlandse webshops adviseerde ChatGPT bij vaste producten in bijna 86% van de vergelijkingen de goedkoopste van de shops die het zelf noemde (Frankwatching, oktober 2026). Een agent die zelf koopt, kan dat patroon nog sterker maken.

Ik zou daarom niet alleen op prijs concurreren. Zorg dat een agent ook kan zien waarom jij de betere keus bent, bijvoorbeeld door snellere levering, een betere garantie of een product dat niemand anders heeft. Zet dat als feit op je pagina, en niet als reclamezin.

Lees verder

• Agent-ready website: de checklist
• Productfeeds voor AI
• GEO voor webshops
• ChatGPT Shopping voor webshops
• Wat is een AI-agent?
• WebMCP uitgelegd
• Structured data voor AI